انحراف چشم

انحراف چشمها که به آن لوچی نیز گفته میشود، وضعیتی است که در آن چشمها با هم هماهنگ نیستند و بھطور ھمزمان در یک راستا قرار نمیگیرد.

در این حالت، یکی از چشمها ممکن است به سمت داخل ( سمت بینی ازوتروپی) یا به سمت خارج (سمت گوش، اگزوتروپی)، باال یا پایین متمایل شود در حالی که چشم دیگر در حالت طبیعی و متمرکز باقی میماند.

عضالت چشم و اعصاب حرکتی چشم ، اختالالت مغزی، ضربه، وجود اختالالت انکساری مانند دوربینی است.

در شرایط کنونی یکی از عوامل تشدید کننده در ایجاد انحرافات چشم، عدم رعایت بهداشت بینایی در استفاده از وسایل دیجیتال خصوصا گوشی های همراه میباشد.

انحراف جشم میتواند دائمی یا متناوب باشد و بسته به نوع آن، علائم و روشھای درمانی ھم فرق میکند.

انحراف مخفی (فوریا) در شرایط خاص مثل خستگی یا استرس ظاھر میشود ودرانحرافات متناوب، بطور گھگاھی چشمھا منحرف میشوند.

عوارض انحراف چشم چیست؟

انحراف چشم (استرابیسم) خصوصا در کودکان اگر درمان نشود، میتواند بدتر شده و خطر اختلال دید دائمی (تنبلی چشم) دارد.

اگر چشمھا در زمان مناسب به درستی در یک راستا قرار نگیرند، ممکن است موارد زیر ایجاد شود: تنبلی چشم (کاھش دید غیر قابل اصلاح در صورت عدم درمان) و کاھش کیفیت بینایی دید دو چشمی و درک عمق دوبینی خصوصا در سنین بالاتر خستگی چشمھا و سردرد عزت نفس پایین و عوارض روحی روانی تشخیص و درمان بموقع انحراف چشم، به ویژه در کودکان، برای حفظ سلامت بینایی و پیشگیری از عوارض بلند مدت اھمیت بالایی دارد.

تنبلی چشم ( آمبلیوپی)

وضعیت طبیعی چشم ها در دوره رشد سیستم بینایی درسنین کودکی (خصوصا سالهای اول زندگی) امکان تکامل دید مناسب را فراهم می سازد اما وضعیت غیر طبیعی (مانند عیوب انکساری اصالح نشده، انسداد محور دید و انواع انحرافات چشم) سبب اختالل تکامل بینایی در سنین دهه اول زندگی با کاهش دید برگشت ناپذیر (در صورت عدم درمان) یا آمبلیوپی همراه خواهد شد.

در این شرایط، مغز تصویر چشم بهتر را تشخیص داده و تصویر چشم ضعیف تر (آمبلیوپیک) را حذف میکند.

• آمبلیوپی را میتوان با بستن چشم بهتر و تقویت و بهبود بینایی چشم ضعیف تر درمان کرد. همچنین اگر آمبلیوپی در سال های نخست زندگی تشخیص داده شود، درمان آن اغلب موفقیت آمیز خواهد بود ولی درصورتی که درمان آن به تاخیر بیفتد، آمبلیوپی وضعیتی دائمی پیدا خواهد کرد.

•نکته مهم آن که آمبلیوپی هر قدر زودتر درمان شود، دید بهتری برای کودک تامین خواهد شد.

اگر به علت استرابیسم یکی از چشم ھا از موقعیت خود خارج شود، دو تصویر متفاوت به مغز ارسال می گردد؛ وجود چنین شرایطی در یک کودک خردسال باعث می شود مغز به تدریج تصویر چشم منحرف شده را نادیده گرفته و تنھا تصویر چشم مستقیم (چشم با دید بھتر) را بپذیرد.

این امر به تدریج سبب از بین رفتن درک عمق و دید دو چشمی کودک خواھد شد. متاسفانه در کودکان این اتفاق (حذف تصویر چشم منحرف) به سرعت رخ می دھد و چنین وضعیتی منجر به تنبلی چشم یا آمبلیوپی می شود.

در بالغین اما چون مغز توانایی پذیرش یا دریافت تصویر ھر دو چشم را پیدا کرده، قادر بھ حذف تصویر چشم منحرف نیست؛ به ھمین دلیل استرابیسم در بزرگسالان دوبینی ایجاد می کند.

انحرافات کاذب

در این حالت ممکن است چشمان کودک به طور کاذب همگرا یا واگرا به نظر برسند در حالی که به واقع چشم ها هم محور هستند.

حالت اول در نوزادان و کودکان کم سن شایع بوده و ناشی از پل بینی پهن یا وجود چین پوستی بین بینی و گوشه داخلی چشم است؛ این وضعیت با رشد ساختمان صورت به تدریج اصالح می شود.

• در حالت دوم که شیوع کمتری دارد، چشم ها به طور کاذب انحراف به خارج دارند ولی در واقع این گونه نبوده و این تلقی ناشی از شکل خاص ساختمان صورت است. برای تشخیص استرابیسم واقعی از کاذب توصیه می شود کودک تحت

معاینه های کامل چشم پزشکی قرار گیرد.

درمان انحراف چشم (استرابیسم)

اگر انحراف چشم به موقع تشخیص داده شود و درمان شود، اغلب با نتایج عالی اصلاح میشود.

هدف از درمان استرابیسم، حفظ دید، مستقیم کردن چشم ها و بازگرداندن دید دو چشمی است. بسته به علت استرابیسم، درمان ممکن است به صورت تجویز عینک، بستن چشم یا اصالح سایر علل زمینه ای ایجاد انحراف و یا تغییر دادن موقعیت عضالت نامتعادل چشم باشد.

ورزشھای چشم یا بینایی درمانی میتوانند روی برخی از انواع استرابیسم، به ویژه نارسایی ھم گرایی (نوعی اگزوتروپی) مؤثر باشند. اگرچه تمرینات چشم به تنھایی برای درمان ھمه موارد انحراف کافی نیست، اما در استرابیسم متناوب میتوانند به کاھش دوبینی و بھبود کنترل حرکات چشم کمک کنند.

تزریق سم بوتولینوم (بوتوکس) میتواند عضله چشمی که بیش ازحد فعال است را تضعیف کند.

این درمانھا ممکن است با جراحی یا به جای آن (بسته به وضعیت بیمار) استفاده شوند.

• پذیرفتن استفاده از چسب چشم توسط نوزاد یا کودک نوپا میتواند یک چالش باشند.اما بیشتر بچه ھا به چسب عادت میکنند.پوشیدن آن به بخشی از برنامه روزانه آنھا تبدیل میشود، مانند لباس پوشیدن در صبح. بااین حال، گاھی وقات، کودکان از پوشیدن چسب چشم خودداری میکنند.

• در این مواقع ممکن است از قطرهھای چشمی به نام قطره آتروپین به جای چسب استفاده شود. ھمانطور که چسب چشم باعث مسدود شدن دید در چشم سالم میشود، قطره آتروپین نیز به طور موقت دید آن چشم را تار میکند.

این باعث میشود چشم ضعیف تر، سختتر کار کند تا عضلات چشم و بینایی قویتر شوند.

جراحی انحراف چشم ( استرابیسم)

جراحی استرابیسم طی بیھوشی عمومی با ایجاد برش کوچکی در بافت پوشاننده چشم با دسترسی بھ عضلات چشمی انجام میشود و کره چشم از محل خود خارج نمی شود.

این کھ کدام عضلات تحت عمل جراحی قرار گیرند بستگی بھ نوع انحراف و پلن درمانی جراح دارد.گاھی اوقات نیز لازم است ھر دو چشم عمل شوند.

بھبودی پس از عمل استرابیسم نسبتا سریع است و قرمزی چشم تا چند ھفتھ وجود دارد کھ با ریختن قطره ھا طی زمان کاھش یافتھ و فرد اغلب ظرف چند روز بھ فعالیتھای طبیعی روزانھ باز می گردد. بعد از جراحی، گاھی استفاده از عینک یا منشور نیز ضرورت پیدا میکند.

گاھی اوقات ھم ممکن است اصلاح انجام شده بیشتر یا کمتر از مقدار مورد نظر باشد کھ در آن صورت انجام عمل مجدد ضرورت خواھد داشت.

در موارد انحرافات مادرزادی معمولا توصیھ می شود جراحی اصلاح سترابیسم زودتر در سنین پایین صورت گیرد زیرا با اصلاح انحراف و ھمراستایی چشمھا، امکان دید طبیعی و افزایش کیفیت دید دو چشمی ایجاد می شوند.

• ھمانند ھر عمل جراحی دیگر، جراحی روی عضلات چشم نیز ممکن است با عارضھ ھمراه باشد. این عوارض شامل عفونت، خونریزی و سایر عوارض نادردیگرمیباشد.

• با این حال، جراحی استرابیسم معمولا درمانی بی خطر و موثر است و در عین حال عمل جراحی ھیچگاه جای عینک و یا درمان تنبلی چشم را نمی گیرد.

انحراف به داخل از نوع تطابقی با عینک اصالح میشود

رشد کودک به خودی خود استرابیسم را اصالح نمی کند.

درمان انحراف چشم هر چه در سنین پایین تر صورت گیرد، موثرتر خواهد بود.

مستقیم کردن چشمها در هر سنی امکان پذیر است.

درمان استرابیسم ممکن است بدون جراحی و با استفاده از قطره های چشمی، تمرینات چشمی و یا عینک انجام شود. در صورتی که درمان جراحی الزم باشد، هر قدر در سنین پایین تر انجام شود شانس تامین دید دو چشمی بیشتر خواهد بود.